WENR22 Het effect van Sorghum op nitraatuitspoeling

Aanleiding van het project

In mei van dit jaar (2017) is een proef gestart in de gemeente Landerd met het gewas Sorghum als mogelijk alternatief voor snijmaïs als ruwvoer gewas voor melkvee (Bijlage 2). De teelt van snijmaïs brengt een aantal milieuproblemen met zich mee, zoals nitraatuitspoeling, bodemverdichting (en dus oppervlakkige afspoeling) en gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, vooral wanneer dit gewas continu wordt geteeld. Sorghum biedt mogelijk een interessant alternatief, omdat dit gewas bekend staat om zijn intensieve en diepe beworteling, droogteresistentie en fytosanitaire werking. Hierdoor wordt door opname van Sorghum in de vruchtwisseling verbetering van de bodemkwaliteit (opheffen verdichting), nutriëntenbenutting (minder uitspoeling), watergebruiksefficiëntie en vermindering van gewasbeschermingsmiddelengebruik verwacht. Omdat Sorghum een tropisch gewas is, wordt in de proef gebruik gemaakt van nieuw ontwikkelde rassen voor ons gematigde klimaat. De proef die reeds gestart is focust op de landbouwkundige effecten en de fysieke bodemkwaliteit, dit TKI-voorstel is specifiek gericht op het aantonen van het effect op nitraatuitspoeling (Bijlage 1). Aansluiten op de bestaande proef biedt grote kostenbesparende voordelen, omdat alleen aanvullende metingen met interpretatie moeten worden begroot.

Doel van het project

Doel van het project is om het vermeende gunstige effect van Sorghum op nutriëntenefficiëntie en nitraatuitspoeling aan te tonen. Dit is een aanvullend doel op de reeds gestarte proef naar andere voordelen van Sorghum, zoals gunstiger waterverbruik en verbetering van de bodemkwaliteit (opheffen verdichting, inbrengen van organische stof). Deze proef zal daarnaast ook de landbouwkundige (voeder)waarde van het gewas aantonen. Door het aantonen van deze voordelen draagt de proef bij aan de introductie van een nieuw (innovatief) gewas in de melkveehouderij. Deze innovatie kan bijdragen aan schoner grondwater, vergroten van de grondwateraanvulling, verbeteren van de waterberging en daarmee verminderen van afspoeling naar, en piekbelasting van het oppervlaktewatersysteem. Het voorstel legt dus een link tussen de landbouw- en watersector.

Omschrijving van de activiteiten

Om het effect van Sorghum op nitraatuitspoeling te kunnen aantonen zullen naast de metingen die al op het bestaande proefveld worden uitgevoerd aanvullende grondbemonsteringen worden uitgevoerd aan het begin en eind van het groeiseizoen om de voorraad minerale stikstof in het bodemprofiel te bepalen, dit als indicator voor het risico op nitraatuitspoeling. Daarnaast zal de stikstofopname in het gewas worden gemeten om de stikstofrecovery te kunnen bepalen en vergelijken. Met het oog op latere opschaling zullen aanvullende metingen worden verricht ten behoeve van het opstellen van een vochtbalans.

Aanvullingen ten opzichte van reeds gehonoreerde voorstel:
• Grondbemonstering in drie lagen (0-30,30-60,60-90 cm-mv) in voor- en najaar
• Hoeveelheid opgenomen stikstof in het gewas bij oogst
• Aanvullende metingen voor het opstellen van een waterbalans, zoals lokale regenval, vochtgehalte en grondwaterstanden.

Verwachte resultaten

Grote voordeel van Sorghum is schoner grondwater en betere waterberging in de bodem door diepere beworteling dan mais. We verwachten een betere stikstofbenutting en drogestof opbrengsten met name op droge en verdichte zandgronden. Sorghum kan daar een belangrijk alternatief gaan vormen voor mais.
Voor de melkveehouderij biedt het economische voordelen om KRW doelen te halen met een alternatief gewas zonder opbrengstderving of extra kosten voor bijvoorbeeld beregening of mestafvoer. Voor drinkwaterbedrijven is het van belang om extra zuivering te voorkomen.
Het tropische gewas Sorghum is voor gematigde streken een innovatie. Brede introductie zal ook omzet opleveren voor de toeleverende bedrijven in de agrarische sector.
Rond de introductie van sorghum is een platform geformeerd van geïnteresseerde stakeholders, die ook vertegenwoordigd zijn in de PPS ruwvoer en bodem. Bij gebleken succes ligt voortzetting van de activiteiten voor introductie voor de hand.

Innovativiteit

De meerwaarde van dit aanvullende voorstel ligt specifiek bij de kwaliteit van grondwater voor drinkwaterproductie.

Valorisatie

De resultaten van dit project zullen worden gepresenteerd aan het eerder genoemde platform van geïnteresseerden in introductie van sorghum. Daarnaast zal hierover via geijkte kanalen worden gecommuniceerd (webbericht verantwoorde veehouderij (WUR), vakbladen (landbouw en H2O))