UTW01 Morfologische evaluatie van rivieringrepen

Aanleiding van het project

Nu, bijna 5 jaar na de oplevering van Ruimte voor de Rivier, zijn er voldoende meetgegevens beschikbaar om de initiële veranderingen ten gevolge van de maatregelen en de effecten van de maatregelen op het sedimentbeheer te bepalen. Er is in samenwerking met Rijkswaterstaat een methode ontwikkeld waarmee op verschillende lengteschalen de bodemveranderingen in een rivier kunnen worden bepaald. De methode maakt het mogelijk om de morfologische veranderingen van de rivier in kaart te brengen en deze te relateren aan onder andere variaties in de riviergeometrie en dus ook veranderingen ten gevolge van maatregelen. Deze kunnen worden vergeleken met de voorspellingen die zijn gemaakt tijdens het ontwerp van de maatregelen en op basis daarvan kunnen we suggesties doen van mogelijke verbeteringen van het beoordelingskader. Daarnaast kunnen er op basis van de morfologische variatie van de rivierbodem locaties worden geselecteerd die geschikt zijn voor de aanleg van nieuwe maatregelen zonder grote negatieve effecten op ander functies van de rivier zoals hoogwaterveiligheid, ecologie en scheepvaart. Door de autonome morfologische veranderingen van de rivier te combineren met de veranderingen ten gevolge van rivieringrepen kunnen de negatieve effecten van de ingrepen worden verminderd en dit kan bijdragen aan een duurzaam sedimentbeheer door het verminderen van bagger- en stortactiviteiten. Door de samenwerking met Rijkswaterstaat komen de methode en de resultaten beschikbaar voor nieuwe projecten en aanpassingen aan het beleid. Voor HKV zijn de methode en resultaten input voor toekomstige analyses in opdracht van het Rijk, waterschappen en buitenlandse opdrachtgevers. Dit onderzoek draagt direct bij aan de systeemanalyse van laaglandrivieren en het plannen van toekomstige riviermaatregelen.

Doel van het project

Het doel is om de morfologische veranderingen in de rivier ten gevolge van maatregelen te bestuderen, deze te vergelijken met de voorspelde, gemodelleerde veranderingen en daarna suggesties te doen voor verbetering van voorspelmethoden. Een beter inzicht in de morfologische effecten van maatregelen kan het sedimentmanagement van de rivier verbeteren met minimale effecten op andere belangrijke functies van de rivier zoals de hoogwaterveiligheid, ecologie en scheepvaart. Door middel van de samenwerking tussen de Universiteit Twente, Rijkswaterstaat en HKV kan de ontwikkelde kennis direct worden toegepast op nieuwe projecten.

Omschrijving van de activiteiten

– Het analyseren van meetgegevens
– Vergelijking bodemveranderingen met voorspelde veranderingen
– Kaart met morfologische veranderingen van de rivier in relatie met de aanleg van nieuwe maatregelen
– Suggesties voor nieuwe voorspelmethoden van veranderingen bij maatregelen

Verwachte resultaten

– Wetenschappelijke publicatie(s)
– Methode voor bepalen van bodemveranderingen
– Kaart met morfologische veranderingen van de rivier in relatie met de aanleg van nieuwe maatregelen
– Suggesties voor nieuwe voorspelmethoden van bodemveranderingen bij maatregelen

Innovativiteit

Op dit moment is er onvoldoende inzicht in de morfologische veranderingen in de Nederlandse Rijntakken als gevolg van ingrepen uitgevoerd in het kader van het Ruimte voor de Rivier programma. Voornaamste reden is dat er onvoldoende data beschikbaar was voor analyse. De data die er was, was niet, of onvoldoende, toegankelijk. Er zijn nu echter voldoende gegevens beschikbaar en deze zijn toegankelijk gemaakt voor het bepalen van de morfologische veranderingen na de aanleg van deze rivieringrepen. Dit geeft de mogelijkheid om de voorspellingen te evalueren en te verbeteren voor de toekomst.

We bestuderen aan de hand van de beschikbare meetgegevens de morfologische veranderingen van de bodemhoogte in de rivier en stellen op basis hiervan locaties voor die vanuit de morfologische veranderingen van het riviersysteem geschikt zijn voor nieuwe maatregelen. De beschikbare meetgegevens zijn niet eerder op deze systematische wijze geanalyseerd voor dit doel.
De samenwerking tussen de Universiteit Twente, Rijkswaterstaat en HKV maakt het mogelijk om de methoden en resultaten direct toe te passen in de praktijk.

Valorisatie

Welk product (zie boven)? Wie gaat het gebruiken? Wie gaat ervoor zorgen, en hoe?
Wetenschappelijke publicatie(s) Onderzoekers en riviermanagers Onderzoeker, conferenties (NCR-days 2020; RiverFlow 2020) en een publicatie in open acces tijdschrift
Methode voor bepalen van bodemveranderingen Rijkswaterstaat en adviesbureaus Onderzoeker, werken op RWS en HKV locatie en wetenschappelijke publicatie
Kaart met morfologische veranderingen van de rivier in relatie met de aanleg van nieuwe maatregelen Rijkswaterstaat en adviesbureaus Onderzoeker, werken op RWS en HKV locatie en presentaties
Suggesties voor nieuwe voorspelmethoden van bodemveranderingen bij maatregelen Rijkswaterstaat en adviesbureaus Onderzoeker, werken op RWS en HKV locatie en presentaties

Link naar projectresultaten…