DEL015 1220987 Passive sampling; monitoring Gewasbeschermingsmiddelen

Aanleiding van het project

In de landbouwgebieden wordt onder andere door de waterschappen de oppervlaktewaterkwaliteit gemonitord op gewasbeschermingsmiddelen (GBM). Uit deze monitoring blijkt dat er vanuit de landbouw GBM in het water terecht komen. Emissies naar het oppervlaktewater van deze GBM vormen in het geval van normoverschrijdingen een potentieel milieurisico. In de tweede nota duurzame gewasbescherming is de doelstelling opgenomen dat in 2018 de normoverschrijdingen van GBM in het oppervlaktewater zijn gehalveerd, en in 2023 tot nul gereduceerd.
Om de emissies terug te dringen via maatregelen op telerniveau en eventueel via aanpassingen in de GBM-registratie is inzicht in de emissieroutes (drift, uitspoeling of afspoeling) noodzakelijk. Dit inzicht kan verkregen worden door monitoring. Regulier monitoring van GBM vindt plaats door het nemen van een watermonster van ca. 1 liter op een bepaald moment (een steekmonster). Hiermee wordt een beperkt beeld verkregen van de gemiddelde waterkwaliteit door de momentopname van de bemonstering. Piekconcentraties worden makkelijk gemist, daarnaast geeft meten in een piek een overschatting van de gemiddelde concentratie en door het beperkte monstervolume worden lage concentraties niet gemeten.
Door inzet van nieuwe monitoringstechnieken, zoals passive sampling kan wel een vollediger beeld verkregen worden. Met passive sampling wordt gedurende langere periode een sampler in het water uitgehangen en wordt over de periode van blootstelling een gemiddelde concentratie bepaald waarin piekconcentraties zitten verdisconteerd. Eerder onderzoek heeft al laten zien dat inderdaad met een passive sampler meer stoffen worden aangetoond en er daardoor een beter beeld van de waterkwaliteit wordt verkregen.
Bayer CropScience is een producent van chemische en biologische GBM, en marktleider in Nederland. Emissies van deze GBM is een groot punt van zorg, omdat de normoverschrijdingen die worden veroorzaakt gevolgen kunnen hebben voor het beschikbare middel

Doel van het project

Het project beoogt om met een pilot op de proefboerderij meer inzicht te verkrijgen in de emissies van GBM via uitspoeling door monitoring van onder andere het drainage water en het verloop van de concentraties in het oppervlaktewater. Uitspoeling via drainage lijkt vooralsnog de belangrijkste emissieroute, maar bij de start van het project zal wel gekeken worden of er niet nog andere emissie aanvullend onderzocht moeten worden.
Om de monitoring optimaal uit te kunnen voeren zal er tevens doorontwikkeling van de passive samplers plaatsvinden zoal op het gebied van de veldtoepassing als de stoffen die gemonitord gaan worden.
Met de resultaten krijgt Bayer CropScience meer inzicht in hoe de middelen die zij produceren bij toepassing in de landbouw effect hebben op de waterkwaliteit. Met deze kennis kunnen zijn de gebruiksvoorschriften en toepassing van de middelen verbeteren zodat ze efficiënt ingezet kunnen als gewasbeschermingsmiddel met minimaal effect op de waterkwaliteit.

Deltares ziet kennis over de mogelijke emissies routes als zeer belangrijk om goed inzicht te hebben in de bronnen van GBM die de waterkwaliteit beïnvloeden en uiteindelijk met dat inzicht beter in staat is te adviseren over en ontwikkelen van efficiënte maatregelen. Daarnaast is de (door)ontwikkeling van passive samplers en nieuwe toepassingen daarvan voor nieuwe GBM belangrijk omdat dit een nieuwe/verbeterde techniek oplevert waarmee GBM beter kunnen worden gemonitord dan met de gangbare methode. Met deze aanvullende kennis over de samplers kan Deltares beter adviseren met betrekking tot de beste monitoringstrategie voor GBM.

Ook Bayer CropScience ziet kennis over de mogelijke emissies routes als zeer belangrijk om goed inzicht te hebben in de bronnen van GBM die de waterkwaliteit beïnvloeden en uiteindelijk met dat inzicht beter in staat is te adviseren over en ontwikkelen van efficiënte maatregelen. Belangrijk is om meer inzicht te krijgen in het belang van de diverse emiss

Uitgevoerde activiteiten

2015:
• Opstellen van een monitoringsplan voor de locatie Abenes
• Eerste monitoringsronde met de samplers in het najaar bij enkele drainage buizen en in het oppervlakte water bij de proefboerderij
2016
• Tweede en derde monitoringsronde met de samplers in de winter en het voorjaar bij de drainagebuizen en in het oppervlakte water bij de proefboerderij
• Laboratoriumanalyses
• kwaliteitscontrole, dataverwerking, interpretatie en rapportage van de meetresultaten
• Bepaling verdelingscoëfficiënten nieuwe niet eerder gemonitorde GBM
• Terugkoppelen meetresultaten aan waterschappen, telersorganisaties, Nefyto en Agrodis.
• Publicatie in agrarische vakliteratuur

Gerealiseerde resultaten

• Inzicht van welke GBM en in welke concentraties via uitspoeling met het drainagewater in het oppervlakte water terecht komen gedurende het jaar. Door beter inzicht in deze emissieroute kunnen gerichter maatregelen genomen en ontwikkeld worden die de waterkwaliteit voor GBM kunnen verbeteren.
• Inzicht in verloop van GBM concentraties in het oppervlaktewater gedurende het hele jaar.
• Monitoringssysteem om de samplers toe te kunnen passen bij drainagebuizen
• Inzicht in hoe niet eerder gemonitorde stoffen met passive samplers bemonsterd kunnen worden en welke sampler het meest geschikt is.

Innovativiteit

De monitoring van drainagewater en oppervlaktewater wordt met nieuwe technieken uitgevoerd om beter inzicht in de waterkwaliteit en de emissieroute via uitspoeling te krijgen in vergelijking met de reguliere technieken. Voor de toepassing op de proeflocatie worden de samplers aangepast en doorontwikkeld voor nieuwe GBM voor een optimale toepassing.

Valorisatie

Naast de mogelijkheid om maatregelen voor emissiereductie uit te proberen is de Forward Farm voor Bayer CropScience een belangrijke tool in de dialoog met primair de overheid, waterschappen en telersorganisaties, maar ook met het bredere publiek. Er zal een bezoekerscentrum gerealiseerd worden om toelichting van de diverse thema’s te ondersteunen waarbij dit onderzoek ook zal worden gepresenteerd en de resultaten worden gedeeld.
Er zal een kort artikel worden geschreven over de bevindingen die gepubliceerd zullen worden in een vaktijdschrift.
De eindrapportage zal breed onder de aandacht gebracht worden bij telersorganisaties, de diverse waterschappen, de Unie van Waterschappen, betrokkenen van het ministerie van I&M bij de uitvoering van de 2e Nota Duurzame gewasbescherming, GBM industrie (via Nefyto) en GBM handel (via Agrodis).

Link naar projectresultaten…