DEL100 – 11203032 COASTAR – Zout op afstand, zoet op voorraad. Grootschalige zoetwatervoorziening door slim gebruik van de ondergrond

Aanleiding van het project

Wereldwijd staan zoetwatervoorraden onder druk door een steeds hogere vraag en afnemende waterbeschikbaarheid. In kustgebieden wordt deze druk verhoogd door verzilting, onder andere door zeespiegelstijging, bodemdaling en overexploitatie van het beschikbare zoete grondwater.
In West-Nederland is oppervlakte water de belangrijkste bron van drinkwater (na duininfiltratie of oeverfiltratie), maar deze bron staat sterk onder druk van onder andere van organische microverontreinigingen. Bovendien wordt een verhoging van de drinkwatervraag verwacht door toename van de bevolking. Brak grondwater is een interessante alternatieve bron en aanwezig in diepe polders en rond duingebieden. Bovendien kan door het afvangen van de brakke kwel de zoutvracht naar de polders verkleind worden.
In het Westland is voldoende gietwater voor tuinders cruciaal en kan ondergrondse opslag van het neerslagoverschot zorgen voor verzoeting van het grondwater. Tegelijkertijd kan dan in de bassins het neerslagoverschot opgevangen worden om zo wateroverlast te voorkomen.
In Rotterdam wordt grootschalige inzet van de ondergrond ten behoeve van klimaatadaptatie gezien als belangrijk strategie. Overtollig regenwater kan snel en lokaal worden afgevoerd naar het grondwater en later gebruikt worden.
COASTAR is een van de hoog-geprioriteerde thema’s binnen het TKI Watertechnologie en is expliciet genoemd in de Kamerbrief van het Ministerie van EZK ‘Naar een missiegedreven Innovatiebeleid met Impact’ van 13 juli 2018.
Op 18 mei 2018 is een COASTAR-intentieverklaring ondertekend door elf organisaties: Provincie Zuid-Holland, Hoogheemraadschappen Delfland en Rijnland, Waterbedrijven Dunea, Evides en Oasen, LTO Glaskracht en de vier initiatiefnemers Allied Waters, Arcadis, Deltares en KWR. De gemeenten Westland, Rotterdam en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn later aangehaakt. De partijen committeren zich om gezamenlijk te zoeken naar een verbetering van de zoetwatervoorziening en

Doel van het project

Het uiteindelijke doel van COASTAR, op langere termijn, is het oplossen van (zoet)water en waterbeheer vraagstukken in de Nederlandse delta, die tevens als referenties dienen voor toepassing in delta- en kustgebieden wereldwijd. Na het uitgevoerde onderzoek met als doel de ontwikkeling van de nieuwe COASTAR maatregelen en na positieve besluitvorming moeten COASTAR-oplossingen worden meegenomen als kansrijke maatregelen in het Regeringsbesluit Uitvoeringsprogramma Deltaplan Zoetwater in het voorjaar van 2021. Daarmee worde de maatregelen opgenomen en ingebed in nationale uitvoeringsprogramma’s.
De doelen van dìt TKI-project zijn
1. Planmatig onderzoeken van de haalbaarheid en effecten van de COASTAR-maatregelen, zodanig dat besluitvorming plaats kan vinden voor het toetsen van de maatregelen in de praktijk in pilots (buiten dit TKI project);
2. dat, bij positieve resultaten en besluitvorming, de COASTAR maatregelen daadwerkelijk als kansrijke maatregel in het Deltaprogramma kunnen worden opgenomen;
3. dat zicht is op de totale bijdrage die COASTAR kan bieden aan een robuuste watervoorziening en bij het tegengaan van verzilting, wateroverlast en droogtebestrijding in Nederland;
4. en dat internationale kansen zijn geïdentificeerd voor verdere ontwikkeling van COASTAR.

Omschrijving van de activiteiten

Het COASTAR programma is opgebouwd aan de hand van drie onderdelen (A – C), die elk zijn onderverdeeld in afzonderlijke werkpakketten. Zie organogram. Centraal in het programma staan vier concrete cases. Uniek aan elk van deze cases is dat meerdere watervraagstukken in gezamenlijkheid worden aangepakt, cross-sectoraal. Als voorbeeld: de Westland casus vormt een mogelijke oplossing voor wateroverlast tijdens piekbuien, verzilting van het grondwater én voorziet in duurzame en continue levering van voldoende gietwater voor de glastuinbouw.
Beschrijving van de onderdelen en de cases staat weergegeven in de bijlage A (‘Bijlage A – Samenvatting projectplannen COASTAR.docx’).
Een overzicht van geplande acties van het hele COASTAR programma inclusief tijdspad, producten en valorisatie wordt weergegeven in Bijlage B (‘Bijlage B – planning acties en producten.xlsx’, sheet ‘acties producten planning’).

Verwachte resultaten

De overall producten van dit COASTAR programma zijn:
1. Planmatig onderzoek voor de ontwikkeling, toepasbaarheid en impact van vier innovatieve, grootschalige concepten voor waterbeheer, watervoorziening en waterverdeling in Laag-Nederland, als voorbeeld voor adaptatiestrategieën in kustgebieden wereldwijd.
2. Methodiekontwikkeling voor de kwantificering en afweging van de effecten en impact van de maatregelen op zowel regionale als landelijke schaal.
Een overzicht van geplande acties van het hele COASTAR programma inclusief tijdspad, producten en valorisatie wordt weergegeven in Bijlage B (‘Bijlage B – planning acties en producten.xlsx’, sheet ‘acties producten planning’).

Innovativiteit

COASTAR kiest voor een cross-sectorale benadering van watervoorziening en –beheer, waarbij watervraagstukken in gezamenlijkheid worden aangepakt. Het huidige waterbeheer is twee dimensionaal en sterk afhankelijk van het hoofdwatersysteem (aanvoer oppervlakte water). In droge perioden staat dit systeem onder druk en kan ternauwernood voldoende zoetwater worden aangevoerd. In natte perioden laat Nederland kostbaar zoet water ongebruikt weglopen. Slechts op kleine schaal wordt zoetwater tijdelijk opgeslagen voor later gebruik of brakwater strategisch gewonnen.
COASTAR benut juist de potenties van de ondergrond – als aanvulling op die van het hoofdwatersysteem – voor zoetwaterbeheer in Laag-Nederland. COASTAR is innovatief vanwege de schaalgrootte en de cross-sectorale benadering van zoetwaterbeheer. COASTAR biedt hiermee een 4-D oplossing voor zoetwatervoorziening in ruimte én tijd.

Valorisatie

Een overzicht van geplande acties van het hele COASTAR programma inclusief tijdspad, producten en valorisatie wordt weergegeven in Bijlage B (‘Bijlage B – planning acties en producten.xlsx’, sheet ‘acties producten planning’).

Link naar projectresultaten…