DEL057 11200400 Linking ESF’s

Aanleiding van het project

Op dit ogenblik passen veel waterbeheerders het concept van de ecologische sleutelfactoren (ESF\’s) toe. Deze sleutelfactoren vormen samen de basis voor het maken van watersysteemanalyses. Deze analyses geven waterbeheerders inzicht in de huidige ecologische situatie van een watersysteem, helpen bij het stellen van reële doelen en ondersteunen waterbeheerders bij het afleiden van effectieve maatregelen ter verbetering van de ecologische waterkwaliteit. Iedere sleutelfactor vormt een belangrijke voorwaarde voor een goed functionerend ecologisch watersysteem. Het gaat om uiteenlopende factoren als de (ESF 1) Productiviteit van het water, (2) Lichtklimaat, (3) de Bodem, (4) Habitatgeschiktheid, (5) Connectiviteit, (6) Verwijdering, (7) Organische belasting en (8) Toxiciteit. Binnenkort zijn uitwerkingen beschikbaar voor elk van deze individuele sleutelfactoren. Bij waterbeheerders rijst nu echter de vraag wat de samenhang is tussen bovengenoemde sleutelfactoren. Inzicht in deze samenhang essentieel voor zowel de prioritering als het uiteindelijke succes van maatregelen.

Doel van het project

Het doel van dit project is om de samenhang tussen de individuele ecologische sleutelfactoren voor stilstaande wateren in beeld te brengen. Het tweede doel is om deze kennis in te bouwen in een praktische tool, die aan waterbeheerders ter beschikking wordt gesteld. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de thema’s “Duurzaam functioneren watersystemen” en “Watermanagement” van het TKI programma Deltatechnologie. Hierbij wordt een integraal inzicht verkregen in de lange termijn ontwikkeling van watersystemen, en welke maatregelen mogelijk zijn om deze systemen duurzaam te gebruiken.

Uitgevoerde activiteiten

De volgende acties zijn gepland voor 2017:
1. Inventarisatie van relevante milieufactoren voor de individuele sleutelfactoren. In deze stap wordt een overzicht gemaakt van de milieufactoren die bij de uitwerking voor de individuele sleutelfactoren zijn geïdentificeerd, inclusief de grenswaarden en ranges die hiervoor zijn aangegeven;
2. Samenvatten van de samenhang tussen milieufactoren:
a. Opstellen van een matrix, waarin aangegeven wordt welke milieufactoren met elkaar interacteren;
b. Bepalen van de vorm van de interacties;
c. Opstellen van causale relatieschema’s;
d. Kwantificering van deze relaties met behulp van kansverdelingen;
3. Inbouw van causale relatieschema’s en kansverdelingen in een instrument (Bayesian Belief Networks);
De volgende acties zijn gepland voor 2018:
4. Bepaling van prioritering van maatregelen: welke maatregelen moeten in welke volgorde worden uitgevoerd
voor succesvol ecologisch herstel?
5. Schrijven van een handleiding;
Workshop met waterbeheerders, waarin het instrument wordt uitgelegd en getoetst.

Gerealiseerde resultaten

Dit project levert de volgende resultaten op:
Een instrument waarin de samenhang tussen de individuele ecologische sleutelfactoren is weergegeven. Op basis hiervan kan aangegeven worden welke combinaties van sleutelfactoren problemen geven voor de ecologische kwaliteit. Ook levert het instrument informatie op over de prioritering van maatregelen: welke maatregelen moeten in welke volgorde worden uitgevoerd. De werking van de tool wordt toegelicht in een handleiding, en er wordt een workshop gegeven om waterbeheerders bekend te maken met het instrument. Alle producten zijn vrij beschikbaar (gratis) voor geïnteresseerden (waterbeheerders): dit geldt zowel voor het instrument zelf, als ook voor de handleiding, achterliggende datasets en workshop. Een mogelijkheid waar de producten vrij toegankelijk aangeboden worden, is de Deltares Software site.
Bij een positief resultaat van het project, is er vooruitzicht op de voortzetting van de PPS. Dit voorstel omvat namelijk de eerste uitwerking van een dergelijke tool, en aan de hand van feedback kan de tool verbeterd worden. Eveneens is er een reële kans dat een dergelijke tool ook opgezet kan worden voor de ecologische sleutelfactoren voor stromende wateren. Ook bij voortzetting van de PPS geldt dat alle toekomstige producten die hieruit voortkomen, zonder voorwaarden vrij toegankelijk (gratis) en direct beschikbaar zijn voor geïnteresseerden.

Innovativiteit

Het consortium bestaat uit Witteveen+Bos, Deltares en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO), en heeft een internationaal netwerk van universiteiten, kennisinstituten, adviseurs en waterbeheerders. Alle partijen hebben ruime ervaring bij de uitwerking van de individuele sleutelfactoren voor stilstaande wateren. Hiernaast werken Witteveen+Bos en het NIOO momenteel aan de uitwerking van ESF “Habitat”, terwijl Deltares een coördinerende rol heeft bij deze uitwerking.
Door bovengenoemde werkervaring bouwt dit consortium voort op nieuwe en innovatieve kennis en tools die bij de ontwikkeling van andere sleutelfactoren en projecten is opgebouwd. Ook wordt zo goed mogelijk gebruik gemaakt van kennis uit het EU-project MARS, waarin Deltares tools met Bayesian Belief Networks (BBN’s) bouwt voor ecologische toepassingen. In dit project worden de BBN’s geprogrammeerd in de freeware-taal R, waardoor de tool kosteloos beschikbaar is voor waterbeheerders. Hiernaast kan de waterbeheerder de kennisregels in deze tool zelf aanscherpen aan de hand van eigen data. Tot slot heeft toepassing van BBN’s als voordeel dat ook inzicht wordt verkregen in de onzekerheid van uitkomsten. Het meenemen van deze onzekerheden is een duidelijke wens van waterbeheerders.

Valorisatie

De kennis en het instrument dat in dit project wordt ontwikkeld, is direct toepasbaar door waterbeheerders. Het gebruik van dit instrument is direct gekoppeld aan het concept van Ecologische sleutelfactoren voor stilstaande wateren, wat momenteel door de STOWA wordt uitgewerkt. Het doel van dit project, namelijk het in beeld brengen en kwantificeren van de samenhang tussen ecologische sleutelfactoren, is een nadrukkelijke wens van waterbeheerders. Hiermee is dit project verzekerd van gebruik van het instrument dat in dit project wordt ontwikkeld.

Link naar projectresultaten…