Duurzame deltasteden

Uitdaging

De kennis- en innovatievragen in het stedelijk waterbeheer komen voort uit het streven naar een gezonde en leefbare omgeving met duurzaam water in een veranderend klimaat. De verwachte effecten van de klimaatontwikkeling zijn een belangrijke drijfveer om de huidige infrastructuur, gebouwen en ruimtelijke inrichting aan te passen. De implementatie van aanpassingsmaatregelen en innovaties is de belangrijkste opgave waarvoor kennis nodig is. Een ander belangrijk doel van de zorg voor drink- en afvalwater is bescherming van de volksgezondheid. Duurzaam gebruik van water in huizen, bedrijven én de openbare ruimte is essentieel. Meer specifiek is er behoefte aan inzicht in en mogelijkheden voor actief grondwaterpeilbeheer in stedelijk gebied. Grote schades kunnen hierdoor worden voorkomen en de inzichten zijn relevant voor veel deltasteden in de wereld. Onderdeel is de koppeling van het water vraagstuk met het energie en grondstoffenvraagstuk (de circulaire stad).

K&I-vragen

Er is behoefte aan kennis over het totaal systeem van de klimaatbestendige stad, de samenhang tussen verschillende deelsystemen (o.a. (grond)water, riolering, bodem, groen, infrastructuur, ICT en ruimtelijke inrichting) in het grotere systeem stad en de relaties tussen verschillende ecologische, technische en sociale subsystemen. Een belangrijk principe voor onderzoek binnen het thema klimaatbestendige stad is het leren van praktijkexperimenten en pilots: wat werkt hoe in de praktijk en waarom, welke maatregelen en innovaties moet je prioriteren en hoe gebruik je bestaande kennis? Governance vragen zijn: Hoe kom je tot een gezamenlijke ambitie? Hoe kun je meekoppelen met andere (ruimtelijke) ontwikkelingen in de stad en wat zijn mogelijke samenwerkingsmodellen? Hoe kan worden gestuurd op klimaatadaptief handelen? Hoe financier je het?

Lopende programma’s

Stimuleringsprogramma Ruimtelijke Adaptatie, CAS, Connecting Deltacities, Urbanising Delta’s of the World, ERAnetClimate Services, Klimaat Actieve Stad, Grondstoffen en energiefabriek, Duurzaam GWW en NKWK-onderzoekslijn Klimaatbestendige stad, Rotterdam Centre for Resilient Delta Cities.

Nieuwe accenten

  • Koppeling van wateropgave met andere ontwikkelingen in de stad oa. door ontwikkeling van integrale (detail) modellen om te komen tot slimme oplossingen/innovaties en ander kostendragers via smart cities, de circulaire stad, de groene stad en synergie tussen mitigatie en adaptatiemaatregelen.
  • Asset management is methodische werkwijze die bijdraagt aan een transparante afweging van maatregelscenario’s op zowel kosten, faalkansen als de grootste bijdrage aan de doelen van het stedelijk waterbeheer over de gehele levensduur. Hoe kunnen bijvoorbeeld tekorten aan grondwater in deltasteden worden voorkomen? Welke mogelijkheden zijn er voor actief grondwaterpeilbeheer, en welke kosten en baten hangen daarmee samen?
  • Bodemdaling mitigatie en adaptatiemaatregelen (consortium van 5 partijen (PBL, TUD, UU, Deltares, Alterra) die bodemdaling willen begrijpen en op zoek gaan naar mitigatie en adaptatiemaatregelen. Inclusief ongelijkmatige zettingen en de effecten daarvan op de infrastructuur en wat kan je hieraan doen, het handelingsperspectief. Boskalis, Royal HaskoningDHV en Witteveen & Bos hebben aangegeven hier ook mee aan de slag te willen.

Valorisatie

Smart Deltacity Sensing, planning en bouw: stedelijke klimaatscenario’s, planningstools, instrumenten en tool voor monitoring met klimaatvariabelen en –impacts en afwegingsmethodiek en verbeelding (3Di). Innovaties en enabling technologies rond klimaatadaptief bouwen en hergebruik grondstoffen (ICT, procestechnologie, materiaalkunde, genomics etc).

Cross-overs

watertechnologie “sustainable delta cities” en “recource efficiency”.

Aandachts-punten

Op dit moment lijken er wel ambities, maar nog beperkte of versnipperde middelen te zijn voor deze KIC. Er is veel kennis beschikbaar die nog niet volledig wordt benut.